Yenidoğan bebeğinizin ilk 24 saatinde neler oluyor?

Yenidoğan bebeğinizin ilk 24 saatinde neler oluyor?

Doğum sonrası bebeğinizin sağlık durumunu merak edeceksiniz… Bir problem olmadığını duymak sizi rahatlatacaktır. Bunu size çocuk hekimi haber verecektir ama öncesinde bebeğinize Apgar Testi uygulayacaktır. Bebeğiniz 7 ve üzerinde Apgar puanı aldıysa sağlık durumu iyi demektir.

Apgar testi; Yenidoğan bebeğin dış dünyaya adaptasyon derecesini gösteren puanlama sistemidir. Kullanılan ölçütler şunlardır:

  • Görünüm (Cilt rengi) (0-2 puan)
  • Solunum (0-2 puan)
  • Kalp atım hızı (Nabız) (0-2 puan)
  • Uyaranlara tepki (Yüz buruşturma, Ağlama) (0-2 puan)
  • Kas tonusu (Aktivite) (0-2 puan)

Her ölçüt için 0-2 arası puan verilir.

0-3 arası: Ciddi yaşamsal desteğe ihtiyaç vardır.

4-6 arası: Dış dünyaya adapte olabilmesi için kısa süreli basit solunum desteğine ihtiyaç vardır.

7-10 arası puan: Bebeğin sağlık durumu normaldir, genellikle 10 puan alan bebek yoktur.

1 dakikadan ziyade, 5’inci dakika Apgar skoru, bebeğin sağlık durumu hakkında daha doğru bilgi verir. Birinci dakika doğum eyleminin yarattığı stresin izlerini taşır. Bebeğin kendine gelmesi ve dış dünyaya adapte olması, vücutta dengenin sağlanması için bir süre geçmesi gerekir. Bu nedenle beşinci dakika Apgar daha değerli bir puandır. Eğer doğum stresiyle baş edebildi ve dış dünyaya iyi adaptasyon sağlayabildiyse, doğum yöntemine göre değişmekler beraber, dakikalar ya da saatler içinde kucağınızda olacaktır.

Anne bebeğin ilk teması, çok özel bir andır. Cilt cilde temas edin, onunla göz göze gelin, onu koklayın, göğsünüze bastırın, güzel sözler söyleyin. Bebek sizin koruyuculuğunuz altında olduğunu, hayata yalnız başlamadığını hissedecektir. Daha sonra bebeğinizin üşümemesi ve gerekli ilk bakımların yapılması için bir süre hemşireler tarafınan alınacaktır.

Bebeğinize yapılan ilk gün uygulamaları

  • Göbek bakımı
  • Doğum odasında çocuk hekimi tarafından yapılan ilk muayene
  • Sonda ile burun deliklerinin açık olduğunun kontrol edilmesi
  • Gözlere tek doz antibiyotikli göz damlası uygulaması
  • K vitamini enjeksiyonu
  • Hepatit B ilk doz aşısı
  • Kilo, boy, baş çevresi ölçümleri
  • Beslenme sonrası kan şekeri, kan grubu ve kan sayımı için örnek alınması

İlk öğün: Annenin hala ağrılarının yoğun olduğu ilk öğün saatlerinde bebek hemşiresi bebeğinizi en rahat emzirebileceğiniz pozisyonu bulmada size yardımcı olacaktır. İlk saatler anne sütü gözle görülemeyecek kadar azdır, her iki memeden emmesi, hem bebeğin doymasını hem de göğüslerde süt üretiminin uyarılmasını sağlayacaktır. Beslenme sıklığını bebeğiniz belirleyecektir. Bazı uykucu bebeklerin üç saatten uzun süre aç kalmasına izin vermemek gerekir. Bebekler 1-3 saat aralıklarla beslenmek isterler.

İlk kaka: Bebeklerin ilk kakası çok koyu yeşil ya da siyah yapışkan kıvamdadır. İlk 24 saat içinde kaka yaptığından emin olmak şarttır. Mekonyum denen bu ilk kakadan sonra dışkının rengi giderek yeşil, kahverengiye döner, yapışkanlığı azalır ve hardal kıvamına erişir, giderek rengi sarıya döner. Zaman zaman yeşil kaka yapması da normaldir, korkmayın. Anne sütü alan bebekler daha sık ama az miktarda kaka yapar. Formül süt alan bebeklerin kakası daha kıvamlı, bol ve kötü kokuludur. Yenidoğan bebeklerin yeterli beslendiğinden emin olduktan sonra, her gün kaka yapmamasının normal olduğu unutulmamalıdır. Bebek büyüdükçe kaka sayısı azalabilir, 3-4 günde bir kaka yapabilir, kıvamın yumuşak olması normaldir, hatta bir hafta boyunca hiç kaka yapamayabilir de. Emme normal, kusma ve huzursuzluk yoksa, yumuşak şekilsiz kaka tamamen normaldir. Öte yandan her gün yapılan keçi kakası kıvamında kaka kabızlık anlamına gelir. İyi beslenen ve iyi kilo alan bir bebekte sayıdan ziyade kaka kıvamı kabızlık açısından önemli bir göstergedir.

İlk çiş: Bebeğin ilk 24 saat içinde çiş yaptığı gözlemlenmelidir, yeterli beslenen bebekte bezde sık sık çiş görülebilir. 24 saatte en az üç defa çiş yaptığından emin olmak gerekir. Yenidoğan ve daha büyük bebeklerin bezlerinde kiremit rengi-kırmızı lekeler görülebilir. İdrarda ürat kristalinin fazla olmasına bağlı normal bir durumdur.

Kusma (regürjitasyon): Bebeklerin mide ile yemek borusu arasındaki yuvarlak kasları henüz çok kuvvetli değildir. Bu nedenle beslenmeden hemen sonra bir miktar mide içeriğinin çabasız bir şekilde ağıza gelmesi normaldir ve buna regürjitasyon denir. Bazen beslenmeden bir süre sonra yarısı sindirilmiş peynirimsi, ekşi kokulu kusma da olabilir. Yeterli tartı alan bir bebekte fışkırır tarzda olmayan bu kusmalar tamamen normaldir, 12’inci aya kadar azalarak devam edebilir. Dördüncü ay civarında kusmalarda artış gözlenir ve altıncı aydan sonra şiddeti ve sıklığı azalarak devam eder. Bazı bebeklerde 15’inci aya kadar devam edebilir. İlk dört ayda bebeklerin yüzde 50-70’inde günde en az bir kez regürjitasyon görülür, altıncı ayda vakaların yarısı kendiliğinden düzelir. Bu bebeklerde de doğru yatış pozisyonu yine sırt üstüdür. Gözetim altındayken ancak yan ya da yüzükoyun pozisyon uygulanabilir. Hiçbir bebek asla bu pozisyonlarda yalnız bırakılmamalı ve uyutulmamalıdır.

Hıçkırık: Diyafram kasının ince olması sonucu dolu mide, buradan geçen sinirlere dayanarak hıçkırık refleksinin uyarılmasına yol açar. Aslında midenin dolduğunu, bebeğin doyduğunu gösteren bir sinyaldir. Bebeğe zararı yoktur.

Doğru yatış pozisyonu: Bebeğiniz için en güvenli yatış pozisyonu, sırtüstüdür. Yüzükoyun ya da yan yatış, ani bebek ölümleri açısından güvenli değildir. Yenidoğan döneminde bebeği koruyan en önemli refleks, korkma refleksidir (Moro refleksi). Yüzükoyun ya da yan yatışta bebek kendini korumak için kollarını kullanamayacaktır. Yine bebek sırtüstü yatar konumdayken başını yana çevirebilir ve kusma anında daha erken uyanıp, kendini koruyabilir.

Fizyolojik tartı kaybı: Doğumdan sonra ilk günler bütün bebeklerde tartı kaybı olur, beklenen bir şeydir. Genellikle yüzde 5-7 oranında olan bu tartı kaybı, maksimum yüzde 10’a varır. Genellikle 10’uncu günde bebeklerin doğum kilolarına geri dönmesi beklenir, bazı bebeklerde bu süre 15 günü bulabilir.