Memeden Ayırma

Anne sütünü kesme kararı çocuk ve annenin hazır olması ile ilgili bireysel bir durumdur. Burada belirleyici olan anne ve çocuk arasındaki ilişkidir ve bu ilişki her anne ve çocuk için özeldir. Emzirmenin sağladığı anne-çocuk arasındaki yakınlık çok özel bir durumdur ve bu hem anne, hem de çocuk açısından psikolojik bağımlılık yaratan bir ilişkidir. Doğumdan itibaren başlayan memede uykuya dalma alışkanlığı, bazen hem anne hem de çocuk için işleri kolaylaştırmasına rağmen, diğer yandan anne ve çocuğun bağımsız yaşantısını baltalamaktadır. Bir zaman sonra hem çocuk hem de anne açısından sonlandırılması gereken bir alışkanlıktır. Her iki taraf için de aynı zamanda yeni bir başlangıca adım atmaktır.

1- Doğru Zaman:

İlk 6 ayda anne sütünün değeri büyüktür, 6. aydan sonra ek gıdalarla beraber bebeğin beslenmesinde ana rol oynar. 12 aydan sonra anne sütüne devam edilmesi tamamen anne ve bebeğin emme ile ilgili isteklerine bağlıdır. Bazı çocuklar 2 yaşından sonra da emme arzusu içindeyken, bazı çocuklar 1 yaşından sonra bağımsız hareket etmenin sağladığı özgürlükle birlikte, anne memesine olan ilgilerini yitirirler. Oyunlarından arta kalan zamanlarda annelerini kısa süre enerji depolama istasyonları olarak kullanırlar. Bu çocuklarda memeden ayırma süreci daha kolay olmaktadır. Emzirmeyi sonlandırma hem bebeğin arzuları, hem annenin fiziki ve ruhsal durumu ve emzirme ile ilgili arzusu göz önünde bulundurularak bireysel olarak verilmesi gereken bir karardır. Anne ve bebeğin arzusu doğrultusunda 2 yaşına kadar anne sütü almak bütün bebekler için faydalıdır. 1 yaşından sonra çocuklar için anne sütü hem iyi bir besin kaynağı olması, hem çocuğun ruhsal açıdan doyuma ulaşması ve sakinleşmesi, hem de bağışıklık sistemini desteklemesi açısından önemlidir.

2- Besinsel İhtiyaçları Karşılamak:

Bir yaşından önce emzirmeyi durdurmak zorunda kalan anneler anne sütü yerine formül süt kullanmak ve tamamlayıcı beslenme ile bebeğin protein, demir ve diğer elementler açısından ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır.

3- Stresi Yönetmek:

Hangi yaşta olursa olsun emzirmeye sonlandırırken çocuğunuzun stresini en aza indirmek zorundasınız. Bu nedenle memeden ayırma aşama aşama gerçekleştirilmelidir, bunun birkaç hafta alacağı dikkate alınmalıdır.

4- Emmeden Bağımsız Uyku:

Altıncı aydan itibaren bebeklerin gece uyanmaları azalır ve gerçekte gece beslenmesine ihtiyaçları yoktur. Doğru uyku modeli yerleştirildiğinde anne için emzirmek çok yorucu olmaktan çıkacak ve emzirmenin daha uzun süre ile devam etmesi sağlanacaktır

5- Adım Adım Gitmek:

Emzirmeyi hızlı kesmek bebekte stres yaratacağı gibi memelerde dolgunluk, meme hassasiyetine ve aynı zamanda annede psikolojik strese yol açacaktır. Doğru yöntem haftalar içerisinde emzirmeyi giderek azaltmak ve sonlandırmaktır. Çocuk iki yıl boyunca anne memesi ile güçlü bir bağ kurmuştur. Anne memesinden tiksindirilerek kopartılmamalılı ona ayrılık travması yaşatılmamalıdır. Yoksa bu süreç çocukta huzursuzluk, güvensizlik saldırganlık, anne ve bebek bağında hasara yol açabilir. 2 yaşında bir çocuk için anne sütünün doyuruculuğu zaten azalmıştır, ihtiyaçlarını karşılamak için süt çocuğa yeterli gelmemekte, onu doyurmamaktadır. Emzirme sıklığı gündüz öğünlerinde azaltılmalıdır. Günlük aktiviteler sırasında çocuğun dikkatini dağıtacak, memeye fiksasyonu azaltacak başka dış faktörler bulunacaktır, işler daha kolay olacaktır. Elbette çocuk her zamanki sıklıkla emmek isteyecektir.  Anne atladığı öğünde çocuktan uzak kalmamalı, veremediği meme yerine ona daha fazla ilgi sunmalı, onunla yakın temas içinde olmalı ve kaygılarını azaltmalıdır.  Çocuğuna gerekli açıklamaları yapmalıdır: “şu an süt bitmiş, bekleyelim süt geldikten sonra emelim” diyerek öğün atlamalıdır. Vaat edilen zaman geldiğinde çocuğun güvenini zedelememek açısından “süt geldi, hadi şimdi emelim” diyerek annenin teklifte bulunması gerekir. Bu çocukta güven duygusunun devam etmesi ve sağlamlaşmasını sağlayacaktır. Bir haftanın sonunda atlanan öğünden sonra emzirmek için süre bir saat daha uzatılır. Zamanı geldiğinde tekrar bebek emmeye davet edilir. Her hafta süre birer saat uzatılarak çocuk sadece sabah ve gece yatmadan emer hale gelecektir. Bu aşamadan sonra çocuk sadece gece yatarken emzirilmeye başlanır, en geç 2 haftanın sonunda gece emzirmeleri de bırakılır. Memeden ayırma sürecinde çocuğun yaşayacağı sıkıntılar, onunla olan iletişimin ve diyaloğun artırılması ile giderildiği takdirde anne bebek bağı zarar görmeyecektir. 

6-  Ağrılı Memeler:

Emmenin azalması ile anne memelerinde dolgunluk ve ağrı gelişebilir Bu durumda gergin memeler pompa vasıtasıyla rahatlatılır. Burada yapılacak olan memelerin tamamen boşaltılması değil rahatlatılmasıdır. Tamamen boşaltmak memelerde süt üretimini sürekli uyaracaktır. Pompalama 2-3 dakika ya da memeler rahatlayana kadar yapılmalı, tam boşaltılmamalıdır.

Dr. Murat Yıldırım Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı