Gıda alerjisi!

Gıda alerjisi!

Sıklıkla süt çocukluğu döneminde yüzde 3-6 civarında görülür. Alerjik bulgular, gıdayı aldıktan sonra dakikalar içerisinde ya da günler sonra ortaya çıkabilir. Bazen tüketmeden, cilt ya da mukoza teması sonucu da gelişebilir. Hatta besinin buharı ya da zerrecikleriyle bile etkili olabilir. Süt çocuklarında en sık rastlanan gıda alerjileri sırasıyla; inek sütü, yumurta, fıstık, ağaç kuruyemişleri, soya, buğday, balık ve kabuklu deniz ürünleridir. Genellikle çocuklarda buğday, inek sütü, yumurta alerjisi yaşın büyümesiyle kaybolur. Fıstık, ağaç kuruyemişleri, balık ve kabuklu deniz hayvanları alerjilerinde düzelme eğilimi daha azdır. Mukuslu ve/veya kanlı dışkılama ile egzama, ek gıdalara başlanmadan önce anne sütü vasıtasıyla ya da formül süt ile ortaya çıkmış olabilir. Alerji yükü olan ailelerde risk artar. Ebeveynlerden birinde alerji varsa, çocuktaki risk genel popülasyona göre yüzde 10 daha fazladır. Ebeveynlerden ikisi de atopik ise bu oran yüzde 30’a çıkar. Aile öyküsü bulunan bebeklerde kümes hayvanları eti, yumurta ve deniz ürünlerine daha geç başlama alışkanlığı varsa da, bunun riski azaltmadığı anlaşılmıştır.

Alerjik reaksiyonlar

  • Burun ve gözlerde akıntı
  • Kusma
  • İshal
  • Karın ağrısı ve buna bağlı huzursuzluk ile çok ağlama
  • Döküntü ya da egzama
  • Solunum zorluğu, hırıltılı nefes alma
  • Kakada kan ve/veya mukus

İnek sütü: İnek sütü alerjisinin süt çocukluğu döneminde (0-1 yaş arası) görülme sıklığı yüzde 2-3’dür. En sık görülen besin alerjisidir. İnek sütüne alerjisi olan bireylerde, bu proteine karşı gelişen bazı kimyasal reaksiyonlar sonucu bulgular ortaya çıkar.

İnek sütü gıda alerjisi bulguları;

  • Sık kusma
  • Karın ağrısı, kolik benzeri tablolar (aşırı ağlama ve huzursuzluk)
  • İshal
  • Kanlı ve/veya sümüklü dışkılama
  • Tartı alımında duraklama
  • Ciltte döküntü, pullanma, ürtiker
  • İnatçı öksürük, hırıltılı solunum
  • Gözlerde sulanma, kızarma
  • Burun akıntısı (rinit)
  • Ağır olgularda mukoza ödemine bağlı solunum zorluğu, krup tarzı öksürük

En ağır reaksiyon, şokun eşlik ettiği anafilaksi tablosudur. İnek sütü alerjisi çoğunlukla okul çağına kadar düzelir, bir yaşından sonra deneme amaçlı başlanabilir. Deneme sürecinde pişmiş süt tercih edilmelidir. İnek sütü alerjisi ile karışabilecek diğer bir tablo laktoz intoleransıdır. Burada söz konusu olan alerjik bir reaksiyon değil sindirim problemidir. İnek sütü şekerinin parçalanmasında sorun vardır.

Laktoz intoleransı tablosunda bulgular şöyledir;

  • Aşırı gaz
  • Karında şişlik
  • İshal
  • İrritabilite, kolik tarzı ağlamalar
  • Kilo alamama ve büyüme geriliği

Yumurta: Bu besinin gıda alerjisi daha çok çocuklarda görülür. Çoğunda okul çağına kadar düzelme olur. Yumurta beyazına alerji riski daha yüksektir, bu nedenle bir yaşına kadar önerilmez. Tavuk yumurtası alerjisi olan çocuklarda diğer kümes hayvanları yumurtalarına da çapraz reaksiyon yüksektir. (Ördek, kaz, bıldırcın, ördek gibi)

Yer fıstığı: Diğer besinlere göre daha sık ölümcül reaksiyonlara yol açar, ülkemizde batı ülkelerindeki kadar sık değildir. Beslenmeye erken eklenmesi gıda alerjisi gelişme riskini azaltır.

Ağaç kuru yemişleri: Ceviz, fındık, badem ve Antep fıstığı bu gruptadır. Erişkin ve çocuklukta sıklık aynıdır. Bunlardan birine alerjisi olanın diğerine alerjisi olma riski yüksektir (çapraz reaksiyon).

Balık ve kabuklu deniz hayvanları: Çocukluk çağında daha seyrek, erişkinlerde daha sık rastlanan bir gıda alerjisidir. Kabuklu deniz hayvanlarında yüzde 75 oranında çapraz reaksiyon vardır, bu oran balıklar arasında yüzde 50’dir. Balık ve kabuklu deniz hayvanları grubu arasında çapraz reaksiyon ilginç olarak sık değildir.

Buğday: Genellikle çocuklarda gelişir, yetişkinliğe uzaması nadirdir. Tahıllar arasında çapraz reaksiyon oranı, yüzde 20’dir.

Korunma gıda alerjisi

Alerjik besinlerin kendisi ya da o besinle hazırlanmış ürünlerden uzak durmak esas korunma yoludur. Alerji doza bağımlı olmadığı için eser miktarlardan da kaçınmak gerekir. Yeni gıdalara yavaş ve tek tek başlamak gerekir, böylece alerjik reaksiyonların hangi gıdaya bağlı geliştiğini takip etmek ve anlamak kolaylaşacaktır.