Hamilelikte şeker hastalığı en önemli problemlerden biridir

Hamilelikte şeker hastalığı en önemli problemlerden biridir

Diyabet, kandaki yüksek şeker düzeyleriyle karakterize olan ve gebelikte karşılaşılan en önemli sağlık problemlerinden birisidir. Gebelikten önceki şeker hastalığı varlığına pre-gestasyonel diyabet denir. Bazı kadınlarda ise şeker yüksekliği gebelik sırasında ilk defa başlar, buna gestasyonel diyabet adı verilir. Gestasyonel diyabet, hamileliklerin yaklaşık yüzde 6’sında görülmektedir. Kesin sebebi bilinmemekle beraber elimizde bazı ipuçları mevcuttur. 

Plasentadan (bebeğin eşi) salgılanan hormonlar, ilerleyen gebelik haftalarında insüline karşı bir direnç geliştirir. Buna insülin direnci denmektedir. Bu direnç neticesinde insülin kandaki glukozu hücre içine yeteri derecede gönderemez ve anne kanında glukoz yükselmeye başlar. Annede daha fazla insülin salgılanmaya başlar. 

Bebeği doğrudan etkiliyor 

Kandaki yüksek glukoz bebeğe geçer ve bebekte insülin salgılanması artar, bunun sonucunda anormal büyüme başlar. İri olan bebeğin doğum sırasında omuz takılması gibi travmalara maruz kalma riski de artmaktadır. Ayrıca bebekteki yüksek insüline bağlı olarak kan şekeri çok düşer ve bazı metabolik sorunlara yol açar. Yüksek şeker düzeyi bebekte solunum sıkıntılarına sebep olabilmektedir. Ayrıca yüksek insülin bebeğin gelecekte obezite ve Tip 2 diyabet hastası olma risklerini neredeyse 20 kat artırmaktadır. 

Gebelikte kan şekeri kontrolsüz şekilde yüksek olan anne adaylarında preeklampsi (gebelikte yüksek tansiyon) ve bazı metabolik sorunlar ortaya çıkabilir. Ani bebek ölümü gerçekleşebilir. Bu nedenle 24-28’inci haftalarda şeker taramaları yapılmalıdır. 

Gebelik şekeri, herhangi bir şikayet neden olmayabilir. Aşırı su tüketimi, çok idrara çıkma, çok fazla yemek ve halsizlik hem atlanabilir hem de diğer başka sorunlara da eşlik edebileceğinden tanıyı geciktirebilir. Hastalığın tanısının konması sonucunda gebelik süresince, doğum sırası ve sonrasında anne ile  bebekte gelişebilecek problemlerin önlenmesi mümkündür. Sadece kadın doğum hekimleri değil, diyabet otoriteleri de testlerin yapılmasının güvenli ve gerekli olduğunu ifade etmektedirler. 

Tanıda iki farklı yöntem

Bu hastalığın tanısının konması için iki ayrı yöntem önerilmiştir: Birincisi herhangi bir risk faktörü olan anne adaylarına testin yapılmasıdır ki, risk faktörleri şunlardır: 

  1. İleri anne yaşı 
  2. Gebelikten önce kilolu olanlar (VKİ 30 ve üzerinde olanlar) 
  3. Ailesinde şeker hastalığı olanlar 
  4. Daha önceden şeker yüksekliği tespit edilenler 
  5. Daha önce iri bebek (4 kilo ve üzeri) doğuranlar 
  6. Önceki gebeliklerinde diyabet olanlar
  7. Polikistik over hikayesi bulunanlar. 

İkinci yöntem ise her hamileye mutlaka bu testin yapılması şeklindedir. Çünkü bu şekilde gebelik şekerinin yakalanabilme ihtimali daha yüksektir. Burada da iki seçenek mevcuttur. Birincisi, iki basamaklı bir testtir ve hastaya herhangi bir saatte aç olmasına gerek kalmadan 50 gr şeker içirilir, 1 saat sonra kan alınır. Değer, 140 mg altında ise sonuç normal kabul edilir. Eğer sonuç 140 mg üzerinde ise bu sefer hastaya başka bir gün aç olacak şekilde 100 gr, üç saatlik tarama testi yapılır. Burada iki ve daha fazla değer yüksekse, hastaya gestasyonel diyabet tanısı konmaktadır. İkincisi tek basamaklı bir testtir ve hastaya aç karına 75 gr, iki saatlik şeker testi yapılır ve burada en az bir değer yüksekliği tanı koydurucudur. Bu tarama testi, çok uzun zamandır tüm dünyada yapılmaktadır. Herhangi bir yan etkisi bildirilmemiştir. 

Gebelikte şeker testi zararlı mı? 

Bu testlerin ne anneyi ne de bebeği zehirleyici bir etkisi yoktur. Aksine gebelik şekerinin tespit edilmesi sonucunda ortaya çıkabilecek birçok sorunun önlenmesi mümkündür. Gestasyonel diyabet tanısı konulduğunda, tedavisi yaklaşık yüzde 95 oranında dengeli beslenme, doğru kilo alma ve egzersizle yapılmaktadır. İyi bir diyetisyen kontrolü altında, doğru egzersizle istenilen sonuca ulaşılacaktır. Sadece hastaların yüzde 5’i antidiyabetik ilaç-insülin tedavisine ihtiyaç duymaktadır. Günümüzde tedavide kullanılan antidiyabetik haplar, nerede ise insülin ile aynı tedavi başarısı göstermektedir. Önemli olan, güvenilir antidiyabetik hapların kullanılmasıdır. İnsülin tedavisinin de gebelikte uygulanması konusunda herhangi bir sakınca yoktur. Gebelikte gestasyonel diyabet tanısı konan hastalara doğumdan altı hafta sonra 75 gr şeker testini tekrarlamaları önerilir. Böylelikle sorunun devam edip etmediği konusunda kesin bilgi elde edilmektedir. Gestasyonel diyabet tanısı alan kadınların önümüzdeki 20 yıl içinde yüzde 50 oranında Tip 2 diyabet olma riski bulunduğu unutulmamalıdır.